Lastik / Kauçuk Conta

Lastik conta, iki yüzey arasındaki boşluğu doldurarak sıvı, gaz, toz ve gürültünün geçişini engelleyen elastomer sızdırmazlık elemanıdır. Uygulamada "kauçuk conta" tek bir malzeme değil bir malzeme ailesidir: NBR, EPDM, silikon, neopren (CR) ve SBR birbirine çok benzeyen levhalar hâlinde gelir, ancak ortam karşısındaki davranışları tamamen farklıdır. Bu yüzden asıl karar kalınlık ya da fiyat değil, malzemenin kendisidir.

Önce ortam, sonra sıcaklık

Seçim sırası her zaman aynıdır: conta neyle temas edecek, hangi sıcaklıkta çalışacak, en son sertlik ve profil. Yağ, yakıt ve hidrokarbon esaslı akışkanlarda NBR (nitril) standarttır; buna karşılık ozon ve UV altında çatladığı için açık havada uzun ömürlü değildir. Su, buhar, nem ve dış hava koşullarında EPDM doğru tercihtir; aynı EPDM mineral yağla temas ettiğinde şişer. Neopren ikisi arasında dengeli bir orta yoldur, orta düzeyde yağ ve hava dayanımı sunar. Silikon çok geniş bir sıcaklık aralığında esnekliğini korur ve gıdayla temas için uygun kaliteleri vardır, ancak yırtılma ve aşınma dayanımı düşüktür. SBR ise ekonomik, genel amaçlı bir iç mekân malzemesidir; yağ veya dış hava koşulları söz konusu olduğunda tercih edilmez.

Masif, süngerimsi ve bezli levha

Aynı kauçuk üç farklı formda kesilir. Masif levha yoğundur; cıvatayla sıkılan flanşlarda, basınç ve aşınma olan yerlerde kullanılır. Süngerimsi kauçuk çok daha düşük kuvvetle sıkışır, bu yüzden elle veya mandalla kapanan kapaklarda, düzgün olmayan yüzeylerde ve geniş boşluklarda işe yarar; burada gözeneklerin kapalı olması şarttır, açık gözenekli bir yapı suyu emer ve sızdırmazlığı bitirir. Bez takviyeli levha ise içindeki tekstil katmanı sayesinde yüksek cıvata yükü altında yanlara akmaya direnir; büyük çaplı flanşlarda bu fark belirgindir. Masif flanş contasında kalın seçmek her zaman daha iyi değildir: kalın kesit cıvata yükü altında daha çok akar ve gevşemeye daha açıktır, bu yüzden yüzeyler düzgünse işi gören en ince kesit tercih edilir.

Conta neden bozulur

Erken arızaların büyük bölümü malzeme kalitesinden değil üç nedenden çıkar. Birincisi aşırı sıkma: cıvata gereğinden fazla sıkıldığında elastomer kalıcı olarak ezilir, yük kalktığında geri kabarmaz ve ikinci montajda sızdırır. Kalıcı deformasyon tam olarak bunu ölçer ve sık sökülüp takılan birleşimlerde sertlikten daha önemlidir. İkincisi yanlış profil veya kalınlık: conta boşluğa göre ince kalırsa karşı yüzeye hiç temas etmez, fazla kalın kalırsa yanlardan taşar ve kesiti incelir. Üçüncüsü kimyasal uyumsuzluk; şişme, yumuşama, sertleşme ve yüzeyden başlayan çatlaklar hep ortama uymayan kauçuğun belirtileridir. Sertlik seçimi bu üçünü birbirine bağlar: sert conta yüzey düzgünsüzlüğüne oturmaz, yumuşak conta yük altında kaçar.

Kesim ve üretim

Contalar levha, şerit ve rulodan bıçaklı kalıp, CNC veya su jeti ile kesilir. Halka, çerçeve, delikli flanş contası ve ürüne özel geometriler doğrudan çizimden üretilir; tekrarlı seri işlerde bıçaklı kalıp, düşük adetli ve karmaşık işlerde CNC daha ekonomiktir. Büyük ebatlı çerçeve contalar tek parça yerine köşeden birleştirilerek de üretilebilir — fire ve maliyet çoğu zaman bu yönde karar verdirir. Halka conta siparişinde iç çap, dış çap, cıvata deliği çapı ve delik dairesi ölçüsü yeterlidir; flanş contalarında ölçü, katalog tablosundan değil sahadan alınan gerçek flanştan çıkarılmalıdır. Talebe göre arkası yapışkan bantlı üretim yapılır. Malzeme, sertlik ve ölçü onayı için önce numune kesilir; oturma ve sıkışma doğrulandıktan sonra seri üretime geçilir.